Lapland voor beginners

Lapland voor beginners is bedoeld voor wie er voor het eerst heen gaat. Fins Lapland is de noordelijkste provincie van Finland, ongeveer twee keer zo groot als Nederland en bewoond door 176.000 mensen, wat neerkomt op twee inwoners per vierkante kilometer; je kunt er een uur rijden zonder een dorp tegen te komen. De winter is het hoogseizoen. Van december tot april is het licht kort, ligt de sneeuw gegarandeerd van oktober tot in mei, en draait alles om huskysleden, sneeuwscooters, langlaufen en de kans op noorderlicht. Rovaniemi trekt daarnaast honderdduizenden bezoekers om één reden, want daar woont de kerstman, en mede daardoor kwam de luchthaven in 2025 voor het eerst boven het miljoen passagiers uit.

De zomer krijgt maar een fractie van het aantal bezoekers, terwijl het dan boven de poolcirkel wekenlang niet donker wordt. In juli komt de temperatuur op twintig graden en soms een stuk hoger, en de bossen en meren liggen er leeg bij. Je kunt om middernacht nog kanoën of wandelen. Daar staat tegenover dat de muggen er zijn van eind juni tot half augustus en dat het aanbod aan excursies veel kleiner is dan in de winter.

Op deze site staat per onderwerp wat je kunt verwachten: het weer per maand, de skigebieden, de excursies, wat er te zien is, in welke plaats je het beste zit, waar je slaapt, wat je eet, hoe je er komt en wat je praktisch moet regelen.

Fins Lapland is een deel van Sápmi, het gebied waar de Sami wonen, dat doorloopt over Noord-Noorwegen, Noord-Zweden, Noord-Finland en het Russische schiereiland Kola. De namen Lap en Lapland komen niet uit hun eigen taal en worden door een deel van de Sami als kwetsend ervaren; zij noemen zichzelf Sami en hun land Sápmi. De provincie heet in het Fins Lappi, dus je komt de naam overal tegen, op wegwijzers, in reclames en in de naam van deze site, maar over mensen praat je beter als Sami. Van de naar schatting 75.000 tot 100.000 Sami woont de grootste groep in Noorwegen en daarna in Zweden. In Finland zijn het er ongeveer tienduizend, en daarvan woont inmiddels een flink deel in Helsinki en andere steden in het zuiden.

Het Sami-thuisland in Finland bestaat uit de gemeenten Enontekiö, Utsjoki, Inari en het noorden van Sodankylä, en daar hebben het Noord-Sami, het Inari-Sami en het Skolt-Sami een officiële status, waardoor overheidsstukken en borden er drietalig zijn. Er is een eigen parlement, de Saamelaiskäräjät, met 21 gekozen leden, dat sinds 2012 zetelt in het cultuurcentrum Sajos in Inari. Rendierhouderij is er nog altijd een beroep waar duizenden families van leven, al staat het onder druk: de bosbouw neemt de oude winterweidegronden in, en in winters waarin het dooit en daarna weer vriest komt er een ijslaag over het mos te liggen waar de kudden niet doorheen komen.

Wil je er meer van zien dan een gekostumeerde foto bij een souvenirwinkel, ga dan naar Siida in Inari. Dat is het Sami-museum van Finland, met een vaste opstelling die door de Sami zelf is samengesteld en een openluchtdeel met oude gebouwen, boten en vallen. Over de rendieren en de rendierhouderij staat meer bij huskys en rendieren.

Het noorderlicht ontstaat doordat geladen deeltjes van de zon door het magnetisch veld van de aarde naar de polen worden geleid, waar ze op zuurstof- en stikstofatomen in de hoge atmosfeer botsen die de opgenomen energie meteen weer als licht uitstralen. Zuurstof geeft het groen dat je het vaakst ziet, en op grote hoogte het zeldzame rood; stikstof zorgt voor het paars en blauw dat soms aan de onderrand hangt. Zichtbaar is het van eind september tot eind maart. In de zomer is het er net zo goed, alleen wordt het dan niet donker genoeg om er iets van te merken.

Verder naar het noorden is de kans groter, want de zone waarin het licht het vaakst staat ligt als een ring om de magnetische pool heen. Rovaniemi ligt aan de zuidrand daarvan en vanaf Sodankylä, Saariselkä en Inari zit je er middenin. Belangrijker dan die paar honderd kilometer is dat de hemel helder is en dat je wegkomt van straatverlichting, dus een bevroren meer of een open heuvel even buiten het dorp levert meer op dan de rand van de hotelparkeerplaats. Een safari betaalt zich vooral daarin terug: de gids rijdt door naar een dal waar het wel opklaart.

Op een gemiddelde plek in Lapland is het licht ongeveer tweehonderd nachten per jaar te zien als de lucht helder is. Blijf dus een paar nachten en kijk elke avond even naar buiten. Plan een safari ook niet op je laatste avond, want is het die ene keer bewolkt, dan heb je geen tweede kans meer. Alles over de kleuren, het seizoen, de verwachting en het fotograferen staat bij het noorderlicht in Lapland.

Lapland werkt goed met kinderen, en dat komt door de schaal. De skigebieden zijn klein en overzichtelijk, de pistes breed en rustig, de skischolen geven in het Engels les, en bijna alle excursies kunnen met kinderen mee. De slee achter een husky of een rendier is de favoriet; bij een sneeuwscootertocht gaan kleine kinderen in een verwarmde arreslee achter de gids aan terwijl grotere achterop mogen. Wie nog niet skiet of snowboardt kan de hele week met een slee de heuvel af, en bij vrijwel elke piste ligt daar een aparte helling voor.

De kou is het punt waar je op moet letten. Bij min twintig of lager wordt een dag buiten voor kleine kinderen zwaar, en dat komt in december en januari geregeld voor. Maart is voor gezinnen de aangenaamste maand: nog volop sneeuw, veel langer licht en tien tot vijftien graden minder koud. En dan is er de kerstman. Het Santa Claus Village bij Rovaniemi is het hele jaar open en gratis toegankelijk; alleen de ontmoeting met de kerstman zelf en de foto die daarbij hoort kosten geld.

Warm blijven in Lapland is een kwestie van lagen en niet van dikte. Onderop thermo-ondergoed dat het vocht van je huid afvoert, daarboven wol of fleece, en daaroverheen een winddichte jas en broek. De fout die de meeste mensen maken zit in de schoenen: die zijn te strak. Neem er een maat groter zodat er dikke sokken in passen en er lucht omheen blijft zitten, want lucht is wat isoleert, en strakke schoenen betekent koude voeten hoe dik je sokken ook zijn. Wanten houden je handen warmer dan handschoenen, omdat je vingers elkaar verwarmen, en een muts die de oren bedekt is de eerste dag al geen overbodige aankoop.

Kleed je ook weer niet zo warm aan dat je gaat zweten tijdens het lopen, want dat vocht koelt daarna in je kleding af en dan sta je stil te bibberen. Voor de excursies hoef je zelf trouwens weinig mee te nemen: de meeste bedrijven geven je een thermopak, laarzen en wanten mee, en die zijn beter dan wat je zelf in je koffer hebt.

De Finse keuken heeft geen grote reputatie en dat is onterecht. In Lapland komt het eten uit een klein aantal ingrediënten die er allemaal vandaan komen: rendier, zoetwatervis, aardappel, rogge en bessen. Rendier is het vlees van de streek en staat op vrijwel elke kaart, meestal als poronkäristys, dungeschaafd en langzaam gestoofd in boter met aardappelpuree en veenbessen erbij; het smaakt naar hert, maar voller. Van de vis is zalm de bekendste, gerookt of in lohikeitto, een romige soep met dille en aardappel die na een dag in de kou precies goed is. Aan de kust bij Kemi eet je silakka, de kleine Baltische haring.

Bessen dragen hier hele gerechten. Ze worden in het wild geplukt, iedereen mag dat overal doen, en de zeldzaamste is de lakka, de oranje moerasbraam die alleen in het noorden groeit en die je als likeur krijgt of warm over leipäjuusto, een verse kaas die zo gebakken wordt dat hij piept tussen je tanden.

Bij vrijwel elke excursie krijg je warm bessensap. Daar zit geen alcohol in, dus je mag daarna gewoon weer rijden.

We doen ons best om de informatie op www.laplandvoorbeginners.nl zo accuraat, eerlijk en actueel mogelijk te houden. Toch kan het gebeuren dat er een foutje insluipt of er iets veranderd is wat we nog niet op deze site vermeld hebben. Opmerkingen kunnen verstuurd worden via het antwoordformulier.